Footprint Futures

www.footprintfutures.org.uk

Footprint Futures
Yr adnodd dysgu ôl-troed eco CA2 a CA3 gan y Ganolfan Dechnoleg Amgen

Other Slide Show Activities

  • Olion Traed
    Mae’r sleidiau yn esbonio beth yw olion traed eco ac olion traed carbon.
    (From module Modiwl 1: Y Llun Mawr)
  • Y Llun Mawr
    Mae’r sleid yma’n dangos rhai o’r prif faterion amgylcheddol byd-eang yn gryno.
    (From module Modiwl 1: Y Llun Mawr)
  • Chwalu’r Coelion Cyffredin
    Mae’r sleid hon yn esbonio pam nad yw ailgylchu a diffodd goleuadau yn mynd i achub y blaned!
    (From module Modiwl 1: Y Llun Mawr)
  • Olion Traed Trafnidiaeth
    Dengys y sleidiau hyn sut rydym yn defnyddio trafnidiaeth a’r effaith a gaiff.
    (From module Modiwl 2: Trafnidiaeth)
  • Cludiant Cynaliadwy
    Mae’r sleidiau hyn yn cyflwyno atebion trafnidiaeth gynaladwy.
    (From module Modiwl 2: Trafnidiaeth)
  • Olion Traed Ynni
    Mae’r sleidiau hyn yn dangos sut y caiff y rhan fwyaf o’n hynni ei gynhyrchu yn y DU ar hyn o bryd.
    (From module Modiwl 3: Ynni)
  • Cymryd y Camau
    (From module Modiwl 3: Ynni)
  • Ynni Adnewyddol
    Mae’r sleidiau hyn yn cyflwyno rhai ffynonellau o ynni adnewyddol.
    (From module Modiwl 3: Ynni)
  • Olion Traed Adeiladu
    Dengys y sleidiau hyn y materion sy’n ymwneud â chynaladwyedd mewn llawer o’r adeiladau sydd gennym yn y DU.
    (From module Modiwl 4: Adeiladau)
  • Adeiladau Eco
    Mae’r sleidiau hyn yn dangos sawl math o adeiladau eco ac adnewyddiadau eco.
    (From module Modiwl 4: Adeiladau)
  • Olion Traed ‘Stwff’
    Mae’r sleidiau hyn yn tynnu sylw at rai o effeithiau byd-eang y stwff a brynwn.
    (From module Modiwl 6: Stwff)
  • Stwff Da
    Mae’r sleidiau hyn yn tynnu sylw at rai enghreifftiau cynaliadwy o’r ‘stwff’ a brynwn heddiw, yn cynnwys cynnyrch organig a Masnach Deg.
    (From module Modiwl 6: Stwff)
  • Olion Traed Byd-eang
    Mae’r sleidiau hyn yn ailadrodd rhai o’r prif faterion cynaladwyedd y maent wedi eu hastudio yn ystod y prosiect.
    (From module Modiwl7: Meddwl yn Fyd-eang, Ymddwyn yn Lleol)

Things needed for this Module...

Her y Fasged Siopa:
  • Tair basged siopa, un wedi ei labelu gydag ôl troed fach, un gyda label ôl troed ganolig a’r trydydd gydag ôl troed fawr.
  • Llawer o bacedi bwyd gwag, neu fwyd go iawn, a/neu luniau neu fodelau o fwyd, sy’n cynrychioli diet ôl troed uchel, canolig ac isel.
  • Troli siopa neu focs cardfwrdd mawr.
Cynllun Rhanbarthol - Bwyd:
  • Gallech wahodd y person a gyfwelwyd i helpu gyda’r gweithgaredd hwn
  • Mapiau a matiau llawr gyda lluniau erial os oes gennych rai
  • Amrywiaeth o gyfryngau ar gyfer gwneud cofnodion
Cymharu Cacennau:
  • Cacen syltana gartref, wedi ei phobi gan y dosbarth ymlaen llaw, yn ddelfrydol
  • Cacen syltana wedi ei phacio o’r siop
  • wheres_the_impact
    Gêm 'Ble mae’r Effaith?'
Beth sydd yn eich bocs bwyd?:
Cyfweliad Gwestai:
  • Gwestai lleol o’r sector bwyd cynaliadwy, gallant fod yn berchennog siop, cogydd, neu ffarmwr er enghraifft.
AddThis Social Bookmark Button
<< Trosolwg ar y Modiwl

Modiwl 5:Bwyd

Olion Traed Bwyd

Olion Traed Bwyd

Llwytho i lawr  | Argraffu |

Mae’r sleidiau hyn yn dangos y materion cynaladwyedd ynghlwm â llawer o’r bwyd yr ydym yn ei gynhyrchu a’i fwyta yn y DU.

Beth i'w wneud:

Defnyddiwch y lluniau a’r testun a’r wybodaeth isod i drafod gyda’r disgyblion.

file_pptLlwytho’r sioe sleidiau PowerPoint i lawr: Olion Traed Bwyd (4.42 MB)

Wrth i chi fynd drwy’r lluniau, mae’n syniad da gofyn am yr atebion gan y disgyblion cyn dangos y testun iddynt. Felly er enghraifft, gofynnwch iddynt pam eu bod nhw’n meddwl fod ôl troed bwyd mor fawr? Gofynnwch iddynt pam eu bod yn meddwl fod y sector amaethyddiaeth yn cynrychioli darn mor fawr o’r siart pei? Bydd hyn yn rhoi amser iddynt hel eu meddyliau eu hunain ac ymateb yn ystyrlon, a’u hysgogi i ddarganfod beth yw’r atebion.

Mae’n gred gyffredin mai trafnidiaeth sy’n bennaf gyfrifol am yr effaith fawr a gaiff bwyd. Mewn gwirionedd, y ffordd y caiff bwyd ei dyfu a’i gynhyrchu sy’n cael yr effaith fwyaf. Tyfir y rhan fwyaf o fwyd yn ddwys gyda gwrtaith. Gwneir gwrtaith gyda nwy, felly mae eu gweithgynhyrchu nhw’n cael effaith fawr i ddechrau. Ond caiff yr effaith mwyaf ei achosi ar ôl gwasgaru’r gwrtaith - ni chaiff yr holl nitrogen ei amsugno gan y planhigion, ac fe’i rhyddheir i mewn i’r atmosffer ar ffurf ocsid nitraidd - nwy tŷ gwydr sydd oddeutu 300 gwaith yn fwy pwerus na CO2. Gan fod anifeiliaid fferm angen bwyta hefyd, defnyddir llawer o amaeth dwys megis tyfu ffa soia a thir pori wedi ei wrteithio’n drwm i gynhyrchu’r bwyd ar gyfer anifeiliaid, sy’n golygu defnydd hynod aneffeithiol o adnoddau tir ac ynni am swm cymharol fach o gig a llaeth. Cynhyrchir methan hefyd gan anifeiliaid cnoi cil megis gwartheg a defaid ac mae methan yn nwy tŷ gwydr sydd 23 gwaith yn gryfach na CO2. Dyna pam fod galw wedi bod yn ddiweddar am fwyta llai o gig yn y frwydr yn erbyn newid hinsawdd. Dydy newid i ddiet llysieuol ddim llawer gwell chwaith o reidrwydd, os yw’n arwain at fwyta mwy o gynhyrchion llaeth a chynhyrchion wedi eu prosesu’n ddwys.

Mae gan weithgynhyrchu a phrosesu bwyd ôl troed mwy na thrafnidiaeth. Gwneir llawer o becynnau o blastig a gaiff ei wneud o olew. Mae hyd yn oed pecynnau wedi eu hailgylchu yn defnyddio llawer o ynni i’w gwneud. Er bod bwyd a wneir mewn ffatrïoedd yn aml wedi ei wneud mewn poptai mawr effeithlon, bydd  angen ei oeri neu ei rewi am gyfnodau hir mewn storfeydd, loriau, archfarchnadoedd ac yn y cartref. Mae hyn yn defnyddio llawer o ynni.

Er bod trafnidiaeth yn gyfrifol am gyfran lai o’r allyriadau nac mewn sectorau eraill, mae’n ardal â lle i wella. Mae systemau masnachu presennol yn gymhleth, ac rydym yn aml yn mewnforio cymaint ag yr ydym yn ei allforio o gynnyrch penodol, llaeth er enghraifft. Mae costau llafur yn rhatach mewn rhai gwledydd nag eraill felly fe geir llawer o enghreifftiau fel yr un am gorgimychiaid yn cael eu ffermio yn yr Alban, eu cludo ar long i Wlad y Thai i’w pilio a’u prosesu, ac yna’n ôl i’r Alban i gael eu gwerthu fel bwyd ‘lleol’. O’i gymharu â ffurfiau eraill o drafnidiaeth serch hynny, mae cludiant llongau yn gymharol effeithlon, sy’n newyddion da gan fod y rhan fwyaf o gynnyrch masnach deg yn dod ar longau. Mae unrhyw beth sy’n dod drwy’r awyr serch hynny, yn ddwys iawn ar garbon. Mae hyn yn rhoi tipyn o bersbectif ar y ddadl o blaid bwyd lleol. Nid yw bwyd wedi ei gynhyrchu’n lleol o reidrwydd yn cael llai o effaith na bwyd wedi ei fewnforio, mae fel arfer yn dibynnu ar sut y cafodd ei dyfu a’i brosesu. Efallai eich bod wedi clywed am domatos a dyfir mewn tai gwydr wedi eu gwresogi yn y DU yn cael mwy o effaith na rhai a dyfir heb wres ychwanegol yn Sbaen er enghraifft, er bod rhaid iddynt deithio ymhellach i gyrraedd ein basgedi bwyd. Serch hynny, yn nhermau ffrwythau a llysiau, mae prynu’n lleol fel arfer yn gwneud mwy o synnwyr amgylcheddol - dim ond ei fod o fewn y cyfnod tyfu naturiol.

Yn y DU rydyn ni’n gwastraffu tua thraean y bwyd a brynwn. Mae hyn yn golygu fod tua thraean o’r holl ynni a ddefnyddir i dyfu, prosesu, cludo a storio’r bwyd yn cael ei wastraffu hefyd. Os yw bwyd yn gorffen ei daith mewn safle tirlenwi yn hytrach na bin compost, mae’n pydru heb ocsigen ac yn cynhyrchu methan.


 
 

Ariennir gan Sefydliad Ceniarth

Wind Powered Website

Gwefan gan Aye-aye Design

© Canolfan y Dechnoleg Amgen