Footprint Futures

www.footprintfutures.org.uk

Footprint Futures
Yr adnodd dysgu ôl-troed eco CA2 a CA3 gan y Ganolfan Dechnoleg Amgen
AddThis Social Bookmark Button
Modiwl 5:Bwyd
Amcanion

Bydd disgyblion yn darganfod fod diet ag ôl troed isel yn un cyffredinol iach. Byddant yn dysgu am ffactorau sylfaenol sy’n esbonio pam fod ôl troed bwyd mor fawr ac yn gallu gweithredu ar hyn os ydynt yn dymuno, wrth siopa, coginio a dewis bwyd. Byddant yn dechrau deall hanes a photensial cynhyrchu bwyd yn eu rhanbarth.

Gwybodaeth
  • Mae bwyd yn gyfrifol am gyfran sylweddol o’n hôl troed
  • Mae o leiaf hanner hyn o ganlyniad i amaeth:
  • Gwneir gwrtaith yn seiliedig ar nitrogen allan o nwy ac mae’r gweithgynhyrchu yn rhyddhau CO2
  • Pan roddir gwrtaith yn seiliedig ar nitrogen ar y tir, ni chaiff yr holl nitrogen ei amsugno gan blanhigion. Rhyddheir nitrogen sydd heb ei ddefnyddio ar ffurf ocsid nitraidd sydd bron iawn 300 gwaith yn gryfach na CO2 fel nwy tŷ gwydr.
  • Mae allyriadau methan a gynhyrchir wrth i anifeiliaid ollwng gwynt hefyd yn arwyddocaol – mae methan 23 gwaith yn gryfach CO2 fel nwy tŷ gwydr.
  • Mae cynhyrchu cig a llaeth yn defnyddio llawer o dir achos mae anifeiliaid angen bwyta hefyd - maen nhw’n aneffeithlon iawn yn troi eu bwyd yn gig
  • Caiff llawer o’r goedwig law ei dymchwel un ai ar gyfer ffermio gwartheg i allforio eidion, neu i dyfu ffa soia i fwydo gwartheg llaeth Ewropeaidd.
    Caiff tir pori ei wrteithio yn aml gyda gwrtaith nitrogen, gan arwain at allyriadau ocsid nitraidd.
  • Mae’r allyriadau a achosir gan becynnu, prosesu a rhewi / oeri hefyd yn sylweddol.
  • Caiff trafnidiaeth lai o effaith na mae pobl yn ei ddisgwyl o’i gymharu â sectorau eraill. Mae cludiant awyr yn defnyddio tua 50 gwaith yn fwy o danwydd na chludiant llongau dros yr un pellter. Caiff y rhan fwyaf o gludiant bwyd rhyngwladol ei wneud gan longau.
  • Gall bwyta llai o gig a chynhyrchion llaeth, a llai o fwyd wedi ei brosesu a’i bacio, a mwy o fwyd ffres a lleol leihau ein hôl troed yn sylweddol.
  • Mae diet ôl troed isel hefyd (mewn termau cyffredinol) yn ddiet iach
  • Mae ffermio defaid yng Nghymru yn beth eithaf diweddar. Yn y gorffennol, cynhyrchwyd amrywiaethau o rawn, ceirch, gwenith, ffrwythau a llysiau eraill yng Nghymru hefyd, ac roedd moch yn olygfa llawer mwy cyffredin.
Sgiliau
  • Meddwl, i ddehongli effeithiau
  • Dilyniannu, gan ddefnyddio cardiau i amlinellu’r broses weithgynhyrchu
  • Cyfweld, gwrando a chymryd rhan mewn dadl
  • Cyflwyno eu gwaith
Byddwch angen
Byddem yn eich annog i gasglu adnoddau a deunyddiau ychwanegol i wneud y prosiect yn berthnasol i'ch ysgol. Disgrifir y rhain ymhob gweithgaredd ac fe'u rhestrir yma hefyd:

1. Her y Fasged Siopa

  • Tair basged siopa, un wedi ei labelu gydag ôl troed fach, un gyda label ôl troed ganolig a’r trydydd gydag ôl troed fawr.
  • Llawer o bacedi bwyd gwag, neu fwyd go iawn, a/neu luniau neu fodelau o fwyd, sy’n cynrychioli diet ôl troed uchel, canolig ac isel.
  • Troli siopa neu focs cardfwrdd mawr.

3. Cymharu Cacennau

  • Cacen syltana gartref, wedi ei phobi gan y dosbarth ymlaen llaw, yn ddelfrydol
  • Cacen syltana wedi ei phacio o’r siop
  • wheres_the_impact
    Gêm 'Ble mae’r Effaith?'

4. Beth sydd yn eich bocs bwyd?

6. Cyfweliad Gwestai

  • Gwestai lleol o’r sector bwyd cynaliadwy, gallant fod yn berchennog siop, cogydd, neu ffarmwr er enghraifft.

7. Cynllun Rhanbarthol - Bwyd

  • Gallech wahodd y person a gyfwelwyd i helpu gyda’r gweithgaredd hwn
  • Mapiau a matiau llawr gyda lluniau erial os oes gennych rai
  • Amrywiaeth o gyfryngau ar gyfer gwneud cofnodion



Gweithgareddau
Her y Fasged Siopa Her y Fasged Siopa
Mae’r gêm fywiog hon yn golygu rhannu’r disgyblion yn dimau a’u herio i drefnu pecynnau bwyd i mewn i fasgedi siopa ôl troed isel ac ôl troed uchel, am y cyntaf. Gweld >>
Olion Traed Bwyd Olion Traed Bwyd
Mae’r sleidiau hyn yn dangos y materion cynaladwyedd ynghlwm â llawer o’r bwyd yr ydym yn ei gynhyrchu a’i fwyta yn y DU. Gweld >>
Cymharu Cacennau Cymharu Cacennau
Gweithgaredd i’r dosbarth cyfan yw hwn lle mae’r disgyblion yn cymharu cacen wedi ei phrosesu a’i phacio gyda chacen wedi ei phobi’n ffres er mwyn ymchwilio i ôl troed y gacen. Gweld >>
Beth sydd yn eich bocs bwyd? Beth sydd yn eich bocs bwyd?
Gweithgaredd rhyngweithiol i’r dosbarth yw hwn sy’n defnyddio sleidiau a chardiau adnoddau i archwilio cynaladwyedd cynnwys y bocs bwyd. Gellir rhannu’r gweithgaredd yn ddau ran. Gweld >>
Bwyd Cynaliadwy Bwyd Cynaliadwy
Mae’r sleidiau hyn yn dangos rhai opsiynau bwyd ac amaeth cynaliadwy. Gweld >>
Cyfweliad Gwestai Cyfweliad Gwestai
Bydd ymwelydd o’r diwydiant bwyd yn cael ei (g)wahodd i’r dosbarth i gael cyfweliad gan y disgyblion Gweld >>
Cynllun Rhanbarthol - Bwyd Cynllun Rhanbarthol - Bwyd
Bydd y disgyblion yn defnyddio’r hyn maent wedi ei ddysgu i greu cynllun rhanbarthol cynaladwy ar gyfer cynhyrchu bwyd. Gweld >>
Adroddiad Adroddiad
Cyfle i’r disgyblion i weithio mewn grwpiau neu fel unigolion i gofnodi gweithgareddau’r dydd. Gweld >>


 

Ariennir gan Sefydliad Ceniarth

Wind Powered Website

Gwefan gan Aye-aye Design

© Canolfan y Dechnoleg Amgen